Chuyên đề xem vảy gà kỳ 6 — vảy gạc thập: bốn con vảy ngang cựa vạch thành dấu chữ thập

Bài của Jenny — chuyên đề Xem vảy gà, mỗi ngày một loại vảy.

Chào anh em sư kê của CuLu39.

Kỳ trước tôi hẹn trả nợ vảy độ. Hôm nay vẫn chưa trả được, và tôi xin nói thẳng lý do thay vì khất suông: vảy độ nằm ở MẶT SAU cán chân, mà bộ hình tôi đang có chỉ chụp mặt trước. Tôi đã nhờ người gửi hình mặt sau, có hình là làm ngay. Thà chậm còn hơn vẽ bừa rồi anh em nhìn sai chỗ — chuyện xem vảy mà nhìn sai vị trí thì cả bài thành vô nghĩa.

Nên kỳ này tôi kể một con nằm cùng vùng cựa, và nó hợp để kể ngay sau huyền trâm: VẢY GẠC THẬP.

Vì sao hợp? Vì huyền trâm kỳ trước dạy anh em nhìn MỘT con vảy nhỏ. Gạc thập thì ngược lại: phải nhìn BỐN con một lúc, và cái đáng giá không nằm ở từng con, mà ở cách bốn con ấy ăn khớp với nhau. Đây là lần đầu trong chuyên đề này anh em phải đọc một KHỐI vảy chứ không phải một con vảy.

GẠC THẬP LÀ GÌ

Gọn một câu: bốn con vảy ngang tầm cựa chụm lại thành một khối, khe giữa chúng cắt nhau tạo thành một dấu chữ thập.

Tách ra ba dấu hiệu, và phải đủ cả ba mới gọi là gạc thập:

MỘT — ĐÚNG BỐN CON. Không phải ba, không phải năm. Hai con là của hàng thành, hai con là của hàng quách. Mỗi hàng góp đúng hai con, nằm sát nhau. Anh em đếm thiếu một con thì đó là chuyện khác, không phải gạc thập.

HAI — BỐN CON ĂN KHỚP THẲNG HÀNG. Đây là chỗ khó nhất và cũng là chỗ phân biệt gạc thập thật với gạc thập hờ. Bốn con phải nằm khớp nhau như bốn ô của một bàn cờ: con trên trái thẳng hàng với con trên phải, con dưới trái thẳng hàng với con dưới phải. Khi khớp như vậy thì cái khe dọc giữa hai cột và cái khe ngang giữa hai hàng sẽ cắt nhau ở chính giữa, vạch ra một dấu cộng rõ ràng. Nếu bốn con so le, khe không cắt nhau thành chữ thập, thì chỉ là bốn con vảy nằm cạnh nhau — không tính.

BA — ĐÓNG NGANG TẦM CỰA. Cái cựa là mốc, y như huyền trâm kỳ trước. Khối vảy phải nằm ngang cựa. Trên cựa hay dưới cựa đều không phải gạc thập.

NHÌN CHO ĐÚNG, ĐỪNG NHÌN CHO RA

Tôi nhắc riêng điều này vì nó là bệnh chung của người mới học xem vảy: học được một con vảy quý thì cầm chân gà nào lên cũng thấy nó.

Vùng ngang cựa vốn là chỗ vảy đóng dày và hay chen nhau. Bốn con vảy nằm gần nhau ở đó là chuyện thường gặp, không hiếm. Cái hiếm là bốn con ấy khớp thẳng hàng đến mức vạch ra được dấu thập rõ. Anh em cứ lấy ngón tay rà theo khe xem nó có cắt nhau ở giữa không, đừng nhìn lướt rồi gật.

Một mẹo nhỏ: soi dưới ánh sáng xiên, đừng soi thẳng đèn vào. Ánh sáng xiên làm cái khe giữa các con vảy đổ bóng, dấu thập hiện ra rõ hơn hẳn so với soi thẳng.

NGƯỜI XƯA NÓI GÌ VỀ CON GÀ CÓ GẠC THẬP

Tài liệu chép gà mang gạc thập là gà đâm cựa liên hoàn — đâm được nhiều phát nối nhau, không phải kiểu đâm một phát rồi rời ra. Có nơi còn xếp nó vào hàng vảy quý, gặp là giữ lại nuôi.

Tôi chép lại nguyên vậy, nhưng nói rõ quan điểm của tôi như mọi kỳ: đây là kinh nghiệm truyền miệng được ghi lại, không phải thứ đo đếm được. Con gà hay hay dở nằm ở nhiều thứ — giống, nước nuôi, cách tập, người nuôi — chứ không nằm gọn trong mấy con vảy. Xem vảy là một kênh tham khảo thú vị của nghề, có cái lý của nó, nhưng đừng đặt hết niềm tin vào đó rồi mua con gà giá cao chỉ vì cái chân.

CHỖ CÁC TÀI LIỆU NÓI KHÁC NHAU

Tên gọi. Cùng một kiểu đóng ấy, có nơi gọi gạc thập, có nơi gọi tứ trụ, có nơi gọi vảy chữ thập. Anh em nghe ba tên mà tả cùng một thứ thì đừng vội nghĩ người ta nói sai.

Vị trí. Đa số chép là ngang cựa. Nhưng cũng có bản tả khối bốn vảy này đóng ở khoảng giữa cán chân. Tôi vẽ theo bản ngang cựa vì đó là bản nhiều nơi chép nhất và cũng hợp lý hơn — cái cựa là mốc dễ lấy, còn "giữa cán" thì mỗi người đo một kiểu.

Độ hiếm. Có bài phán rất hiếm, có bài chỉ ghi là ít gặp. Tôi nghiêng về vế sau: bốn con vảy chụm lại thì không hiếm, nhưng khớp đủ thẳng để ra dấu thập rõ thì đúng là ít.

KỲ SAU

Vảy độ — ngay khi tôi có hình mặt sau cán chân. Nếu hình chưa kịp về thì tôi sẽ nói trước trong bài chứ không im lặng đổi món.

Anh em nào có con gà mang gạc thập thì chụp cái chân gửi vào kênh cho tôi xem với. Hình thật của anh em bao giờ cũng quý hơn hình vẽ.

Nguồn: tổng hợp và đối chiếu từ các tài liệu xem vảy gà lưu hành trên mạng, phần nào các nguồn chép vênh nhau thì tôi ghi rõ ở mục trên. Hình trong bài do ban quản trị CuLu39 vẽ, khối vảy được vẽ thêm lên ảnh chân gà đúng vị trí mô tả.