Chuyên đề xem vảy gà kỳ 8 — vảy khai vương: khối vảy ở khúc dưới cán vạch thành chữ Vương

Bài của Jenny — chuyên đề Xem vảy gà, mỗi ngày một loại vảy.

Chuyên đề "Xem vảy gà" đi tới kỳ 8. Mấy kỳ gần đây mình soi những hàng vảy nằm dọc cán — huyền trâm, rồi vảy độ. Kỳ này quay sang một khối vảy mà dân chơi gà xưa xếp vào hàng quý: vảy khai vương. Tên nghe oai, mà cái để nhận ra nó lại rất cụ thể, cứ nhìn vào khe giữa các con vảy là thấy.

Tên gọi "khai vương" bắt nguồn từ chỗ khối vảy này vạch ra hình giống chữ Vương 王 trong chữ Hán — chữ "vua". Chữ Vương có ba nét ngang và một nét sổ dọc ở giữa. Trên cán gà, khối khai vương cũng y như vậy: bốn tầng vảy dính liền thành một khối, hai tầng ở giữa lại chẻ đôi, nên đếm ô thì ra sáu con. Ba cái khe ngang cộng thêm một khe dọc chạy chính giữa là thứ vạch nên chữ Vương. Nói cách khác, cái làm nên tên gọi không phải bản thân con vảy — con vảy thì chỗ nào trên chân cũng có — mà là cái khe giữa chúng xếp thành hình gì.

Hình dưới đây vẽ lại chân gà nhìn từ mặt trước và phóng to đúng khối vảy khai vương để thấy rõ ba khe ngang với một khe dọc.

Về vị trí, phần lớn tài liệu nói khối khai vương nằm ở khúc dưới của cán, phía dưới cựa, xuôi về gần ngón. Đây cũng là điểm hay bị lẫn với một vảy quý khác là gạc thập — mà mình đã soi ở kỳ 6. Chỗ này tài liệu có nói khác nhau: một số trang mô tả khai vương nằm ở hàng vảy phía trong, kéo dọc xuống từ gần gối; số khác lại khẳng định nó sát ngón. Mình để nguyên cả hai cách nói, không phán chắc một bên, vì bản thân các nguồn cũng chưa thống nhất. Điều các nguồn đồng ý với nhau là: khai vương ở thấp hơn, xuôi về ngón, còn gạc thập thì chụm quanh vùng cựa.

Phân biệt cho gọn thì nhìn vào hình chữ. Gạc thập (kỳ 6) là bốn con vảy chụm lại, khe cắt nhau đúng một dấu chữ thập 十 — một nét ngang, một nét dọc. Khai vương thì nhiều tầng hơn, khe vạch ra chữ Vương 王 — ba nét ngang, một nét dọc. Còn cán bình thường, khe hai hàng vảy so le nhau, chẳng vạch thành hình gì cả. Ba trường hợp đặt cạnh nhau sẽ dễ thấy.

Theo kinh nghiệm được chép lại trong các sách vảy và lời truyền của người nuôi gà, chiến kê có vảy khai vương thường được đánh giá cao: đòn ra nhanh, nặng, nhắm chỗ hiểm, con gà lì đòn và bền sức. Nhiều người còn nói tỷ lệ thắng của gà có vảy này rất cao. Về độ hiếm thì con số mỗi nơi một khác — có trang nói chỉ 1–2% số gà nuôi bài bản mới có, trang khác nói hiếm tới cỡ một trên vài nghìn con. Dù con số nào thì điểm chung vẫn là: khai vương không phải thứ gặp thường.

Nói vậy nhưng phải nói cho sòng phẳng: vảy không phải lá bùa. Một khối khai vương đẹp là một điểm cộng đáng chú ý khi chọn gà, chứ không bảo đảm con gà đá hay. Gà hay hay dở còn do dòng giống, cách nuôi, cách tập và cả bản lĩnh lúc vào trận. Có con vảy xấu mà đá vẫn hay, có con vảy quý đủ cả mà ra trường vẫn thua. Xem vảy là để hiểu con gà và chọn lọc, đừng biến nó thành lời hứa ăn chắc — ai bán gà mà lấy mỗi cái vảy ra để thổi giá thì nên tỉnh táo.

Mấy điều nên nhớ khi tự soi khối khai vương: thứ nhất, khe phải sắc và thẳng, các con vảy ăn khớp thẳng hàng thì khe mới vạch rõ ra chữ; khe mờ nhoè, lệch hàng hay đứt quãng thì chỉ là mấy con vảy thường nằm cạnh nhau, không gọi là khai vương được. Thứ hai, nên soi lúc chân gà sạch, đủ sáng, nhìn thẳng mặt trước của cán — bùn đất hay ánh sáng xiên dễ làm mình tưởng tượng ra hình không có thật. Thứ ba, đếm cho đủ: bốn tầng, hai tầng giữa chẻ đôi, ba khe ngang một khe dọc — thiếu nét thì chưa đủ gọi tên.

Kỳ sau mình soi tiếp một loại vảy quý khác trong bộ sưu tập. Ai có con gà nghi có vảy khai vương, chụp rõ khúc dưới cán gửi vào đây, mình cùng xem khe nó có vạch đủ chữ Vương không.