Gà Mỹ cựa sắt: chơi dòng nào, xem thế nào cho đỡ mất tiền oan

Tôi chơi gà cựa sắt cũng hơn chục năm, từ hồi còn lội ruộng ôm gà đi đá độ vài trăm ngàn, tới giờ ngồi nhà mở điện thoại xem trường Campuchia. Gà Mỹ là dòng tôi mê nhất, mà cũng là dòng làm tôi mất tiền nhiều nhất hồi mới vào nghề, vì tưởng cứ gà Mỹ là chắc ăn. Viết bài này cho anh em mới, đỡ đi lại vết xe của tôi.

GÀ MỸ LÀ GÀ GÌ, VÌ SAO NÓ HỢP CỰA SẮT

Gà Mỹ không phải một giống duy nhất, mà là cả một nhóm dòng được người Mỹ chọn lọc cả trăm năm chỉ nhắm vào một việc: ra đòn nhanh và dứt điểm sớm. Thân hình gọn, chân cao vừa phải, cơ ngực dày, phản xạ cực nhanh.

Chính cái tạng đó khiến gà Mỹ hợp với cựa sắt hơn hẳn gà đòn. Gà đòn ta nuôi để đá đòn, trận kéo cả tiếng, ăn nhau ở sức bền và chịu đựng. Cựa sắt thì khác hẳn: gắn cựa vào là mỗi cú đá đều có thể kết liễu. Trận cựa sắt nhiều khi chưa đầy một phút đã ngã ngũ. Trong cuộc chơi mà một đòn ăn cả, gà nhanh hơn nửa nhịp là gà thắng. Đó là sân chơi của gà Mỹ.

Nói ngược lại cho công bằng: cũng vì thắng thua đến quá nhanh, gà Mỹ hay hơn chưa chắc thắng. Con gà dở gặp may vẫn có thể ghim một cựa oan nghiệt vào con gà hay. Anh em nào tin "gà tốt thì kiểu gì cũng ăn" là còn ảo tưởng.

MẤY DÒNG GÀ MỸ ANH EM HAY NGHE NHẤC TÊN

Hatch: nền tảng của rất nhiều dòng lai bây giờ. Đòn nặng, lì đòn, gan lì tới lúc gục. Hatch thường không phải con nhanh nhất sới, nhưng dính đòn rồi vẫn đứng đá tiếp. Gà lai Hatch hợp với người thích chắc ăn hơn hào nhoáng.

Kelso: dòng khôn nhất trong họ. Nó biết né, biết lùi, biết chờ đối thủ hở sườn mới ra đòn. Xem Kelso đá đôi khi thấy sốt ruột vì nó cứ vờn, nhưng ra đòn là trúng. Ai xem kèo hay bỏ cuộc sớm thì dễ bắt hụt con này.

Sweater: nhanh, đòn liên hoàn, ưa dứt điểm trong nhịp đầu. Gà Sweater ăn thì ăn rất chóng vánh. Đổi lại, nó hở nhiều trong lúc xông, gặp con đá chặn là dễ ăn cựa ngược.

Roundhead: đầu tròn, chân lanh, ra cựa chính xác. Dòng này được chuộng vì cân bằng, không thái quá bên nào.

Grey, Lemon, Albany, Claret: mấy dòng này ở ta ít gọi đúng tên, nhiều khi cứ gà lông xám là kêu Grey. Thật ra các trại lai chéo nhau nhiều đời rồi, tên dòng bây giờ mang tính tham khảo hơn là bảo chứng.

CỰA SẮT KHÔNG PHẢI CHỖ NÀO CŨNG GIỐNG NHAU

Anh em xem trường Campuchia như C6 Đinh Bà, CPC2, CPC5, Thomo thì quen với cựa sắt tròn, nhọn, buộc cả hai chân. Bên Philippines họ chuộng cựa dao, lưỡi mỏng, thường chỉ buộc chân trái. Cùng gọi là cựa mà tính chất trận đấu khác nhau nhiều.

Cựa dao ăn nhau ở nhát cắt, gà bị xẻ là gục ngay, trận cực ngắn. Cựa tròn thì phải ghim trúng chỗ hiểm mới hạ được đối thủ, nên gà còn cửa gượng, trận có nhịp hơn, người xem còn kịp đọc thế.

Ai quen soi kèo cựa dao mà nhảy sang xem cựa tròn thường hay nôn nóng, thấy gà trúng đòn là tưởng xong, ai dè nó gượng dậy đá tiếp rồi lật kèo.

NHÌN GÀ TRƯỚC TRẬN QUA MÀN HÌNH: MẤY ĐIỂM TÔI VẪN SOI

Xem trực tiếp thì chỉ có mấy chục giây lúc người ta ôm gà ra ràng. Tôi soi đúng mấy thứ này:

Thế đứng. Gà sung đứng chân trụ vững, ngực hơi ưỡn, đầu cất cao và mắt láo liên theo đối thủ. Con nào đứng rút cổ, mắt lờ đờ, đuôi cụp thì tôi bỏ, dù người ta hô dòng gì đi nữa.

Cách nó phản ứng khi thấy đối thủ. Gà máu chiến là vừa thấy mặt đã nhoài tới, lông cổ dựng. Con đứng im ngó lơ thì hoặc nó quá lì, hoặc nó đang mệt. Hai khả năng đó khác nhau một trời, và qua màn hình thường không phân biệt nổi. Không chắc thì đừng xuống tiền.

Bộ lông và da chân. Lông bó sát, bóng, không xơ. Chân khô, vảy sạch. Gà vừa trải trận nặng hoặc nuôi ẩu thì nhìn là thấy.

Cách người nài ôm gà. Nài quen tay giữ rất gọn, gà nằm im trong tay. Nài lúng túng, gà giãy đạp loạn thì thường là gà lạ người, chưa được vào tay kỹ.

Nói thật lòng: bốn điểm trên gộp lại cũng chỉ giúp mình loại bớt con dở, chứ không chỉ ra được con thắng. Ai bảo nhìn mặt gà là biết kèo thì anh em cứ hỏi lại xem người đó lỗ bao nhiêu rồi.

NUÔI GÀ MỸ: KHÔNG KHÓ NHƯNG KHÔNG ĐƯỢC LƯỜI

Gà Mỹ chịu nóng kém hơn gà ta. Chuồng phải thoáng, có bóng che, mùa nắng miền Nam phải để nước mát suốt ngày. Tôi từng mất một con Sweater rất hay chỉ vì nhốt chuồng tôn buổi trưa.

Cho ăn thì lúa ngâm là chính, thêm mồi tanh vài lần mỗi tuần, rau xanh cho mát ruột. Gà chuẩn bị ra trận thì giảm mỡ, siết nước, chạy lồng cho săn.

Quan trọng nhất là vần gà đúng mức. Vần thiếu thì gà non đòn, vần quá thì nó cụt hứng, ra trường đứng ngơ. Cái này không có công thức, phải nhìn từng con.

Với gà đá cựa, tôi không vần đòn nhiều như gà đòn. Đá cựa ăn nhau ở tốc độ và độ chuẩn của cú đá, không phải ở sức chịu đấm. Vần nặng quá chỉ làm hỏng phản xạ.

NÓI CHO SÒNG PHẲNG

Mọi thứ tôi viết ở trên là kinh nghiệm cá nhân góp nhặt, không phải chân lý. Trong sới gà, con hay vẫn thua như thường, và người soi kèo giỏi nhất cũng có ngày trắng tay. Anh em xem cho vui, học lấy cái nhìn gà cho sướng mắt, đừng biến nó thành chỗ đặt cả gia tài.

Chơi trong mức mình cười được khi thua. Qua khỏi mức đó thì không còn là thú vui nữa.

Chúc anh em chọn được con gà ưng bụng.

---
Ảnh trong bài lấy từ Wikimedia Commons, giấy phép CC BY-SA: ảnh gà chọi (Gamefowls in the Philippines), ảnh trường đấu (Legal cockfighting Guiguinto coliseum), ảnh hội chợ gà đá Manila (Gamefowl Expo Manila).